عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
52
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
اهل اللّه . در جاهليت به قريش اهل الله مىگفتند تا در نيكيها و والاييها - كه بيرون از شمار داشتند - از عرب ممتاز و بازشناخته هستند ، از شمار آن نيكيها و والاييها آن كه : آنها در همسايگى خانهء خدا هستند ، و اينكه آنها سكونت در حرم خدا را به همهء بلاد خدا ترجيح مىدهند ، و بر سختيهاى مكّه و زندگانى دشوار در آنجا بردبارى مىكنند . نيز آنها از جهت رفت و آمد و كوچ زمستانه و تابستانه و مهماننوازى و رفادت « 1 » و سقايت و سرورى و لواء و انجمن در ميان عرب يگانه بودند ؛ نيز آنها مهماندارى و كمك مالى به حاجيان و انجام كار و كمك به آنها ، و بزرگداشت حرم و پاسدارى آن از ستم و كفر و برافكندن ظالم و حمايت از مظلوم را از دو پدر خويش ، اسماعيل و ابراهيم ( ع ) ارث بردهاند . نيز اين كه آنها قبلهء عرب هستند و جايگاه حج اكبر را دارند كه حاجيان از هر جاى دور و درهء ژرف به آن جا مىآيند از اين راه اخلاق و خرد و آداب و زبانها و لغات و خويها و نقشها و تمثالها به آسانى - و نه به رنج و قصد - به ميان آنها درمىآمد و اين سخن راست است كه آزموده ، چون ، ناآگاه نباشد و خردمند چون ناپرورده و نادان نيست . بدين ترتيب خاطرهها و يادها و شنيدهها بسيار گرديد و سينههاى مردم جاى شگفتيهايى شد كه دريافت مىكرد و در دل مىنهفت . [ اين فرهنگها و آيينهاى گونه گون ] با هم درآميختند و بارور گرديدند و به زايش رسيدند و به صورت رفتارهاى نيكو و سرشتهاى ارجمند درآمدند . گويا اين قوم در اصل براى امرى كلان پرورده شده بودند از آن روى زيركترين عرب ، و داناترين مردمان گشتند و در گفتار از همگان بهتر ؛ يك تن از آنها برابر يك قبيله بود و شايستگى آن را داشت
--> ( 1 ) - رفادت : مالى كه قريش در جاهليت به جهت حاجيان بيرون آوردندى و بدان براى ايشان گندم و مويز خريدندى . ( دهخدا به نقل از اقرب الموارد ) ( م . )